O‘zbek tili lug‘ati

ayil  
[ a-yil ]   ot  

кирил алифбосида:   айил  

Ma’nosi:   

Egarning usti bilan otning qornidan aylantirib bogʻlanadigan toʻqali qayish. 

|   Эгарнинг усти билан отнинг қорнидан айлантириб боғланадиган тўқали қайиш. 

Misollar:   

• Ayilni tortib qo‘ymoq. 

• Hech kim horigan otlarining ayilini bo‘shatmadi, quroliniyam qo‘ldan qo‘ymadi.   (Yoshlik) 

ayil botmoq  
[ a-yil bot-moq ]   frazeologik ibora   

кирил алифбосида:   айил ботмоқ  

Ma’nosi:   

1. Qattiq tegmoq, og‘ir botmoq, ranjitmoq. 

|   Қаттиқ тегмоқ, оғир ботмоқ, ранжитмоқ. 

Misollar:   

• Aytgan gaplarim.. ayil botgan bo‘lsa, uzr, Qumri kelinoyi.   (A. Muxtor, Opa-singillar) 

• Ayil botadigan joyi shundaki, o‘z ayblarini yashirish, odamlar fikrini chalg‘itish niyatida sofdil kishilar ustidan tuhmatlar uyushtirdi.   (Mushtum) 

ayil mahkam 
[ a-yil mah-kam ]   ibora (ko‘chma ma’noda)    

кирил алифбосида:   айил маҳкам  

Ma’nosi:   

1. s.t.   Qorin to‘q.

|   с.т. Қорин тўқ. 

Misollar:   

• Ha, og‘ayni, ayil mahkammi, hech narsa yemayotirsiz? 

Manbalar: 

• Oʻzbek tilining izohli lug‘ati: 80 000 dan ortiq so‘z va so‘z birikmasi, 5-jildli, (2006–2008), _ 2021 _ Tahrir hay’ati: E. Begmatov, A. Madvaliyev, N. Mahkamov, T. Mirzayev (rahbar) N. To‘xliyev, E. Umarov, D. Xudoyberganova, A. Hojiyev, _ A. Madvaliyev tahriri ostida, _ Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi til va adabiyot instituti, "Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, _ Toshkent sh. 

• Oʻzbek tilining etimologik lug‘ati I-jild: turkiy so‘zlar, _ 2000, _ Shavkat Rahmatullayev, _ O‘zbekiston respublikasi Fan va texnika davlat qo‘mitasi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy Universiteti, "Universitet" nashriyoti, _ Toshkent sh. 

• O‘zbek tilining o‘quv imlo lug‘ati: 27000 dan ortiq so‘z (2022), _ 2023, _ A.F. Madvaliyev, Y.R. Odilov, A.K. Saidnoʻmonov, _ N.M.Mahmudov tahriri ostida, _ Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti, «Kafolat print company» nashriyoti, _ Toshkent sh. 

Havolalar: 

Девон : Mahmud Koshg‘ariy, Devonu lug‘otit turk. I  - III tomlar. Indeks, Toshkent: 1960-1967. 

ДТС     : Древнетюркский словарь. Лгр.: 1969. 

ИРАТЯ : Историческое развитие лексики тюркских языков. М.: 1962. 

ИСГТЯ : Исследования по сравнительной грамматике тюркских языков. IV. Лексика. М.: 1961. 

КРС      : Юдахин К. К. Киргизско-русский словарь. М.: 1965. 

ПДП      : Малов С. Е. Памятники древнетюркской письменности. M. - Агр.: 1951. 

РКС       : Русско-казахский словарь. М.: 1954. 

ССТТН  : Будагов Л. З. Сравнительный словарь турецко-татарских наречий. I - II томлар. Санктпетербург: 1969- 1971. 

ТРС       : Магазаник Д.А. Турецко-русский словарь. М.: 1945. 

ЭСТЯ    : Севортян Э. В. Этимологический словарь тюркских языков. I - IV томлар. М.: 1974-1989. 

ЎТИЛ     : O‘zbek tilining izohli lug‘ati. I - II tomlar. M.: 1981. 

ЎХШЛ    : O‘zbek xalq shevalari lug‘ati. Toshkent: 1971.