O‘zbek tili lug‘ati

ag‘darmoq 
[ ag‘-dar-moq ]   feʼl 

кирил алифбосида:   ағдармоқ 

Ma’nosi:   

1. Tikka holatdan yotqizmoq; yiqitmoq. 

2. Tepadan pastga qulatmoq. 

3. Idishni to‘nkarib, undagi narsani bo‘shatmoq; quymoq, to‘kmoq. 

4. Ostini ustiga qilmoq, ichini sirtiga, bir tomonini ikkinchi tomoniga aylantirmoq. 

5. ko‘chma   Hokimiyat tepasidan yoki yuqori mansabdan tushirmoq; olib tashlamoq.

6. ko‘chma   Yo‘q qilmoq, barham bermoq. 

7. ko‘chma   Ayb, jinoyat va shu kabilarni taqamoq. 

|   1. Тикка ҳолатдан ётқизмоқ; йиқитмоқ.
2. Тепадан пастга қулатмоқ.
3. Идишни тўнкариб, ундаги нарсани бўшатмоқ; қуймоқ, тўкмоқ.
4. Остини устига қилмоқ, ичини сиртига, бир томонини иккинчи томонига айлантирмоқ.
5. кўчма   Ҳокимият тепасидан ёки юқори мансабдан туширмоқ; олиб ташламоқ.
6. кўчма   Йўқ қилмоқ, барҳам бермоқ.
7. кўчма   Айб, жиноят ва шу кабиларни тақамоқ. 

Misollar:   

• /1-ma’no/   Birlashgan tog‘ni ag‘daradi.   (Maqol) 

• /1-ma’no/   Oqsoy qirg‘oqlardan oshib-toshadi. Ko‘kka bo‘y cho‘zgan, mag‘rur daraxtlarni ag‘darib, arzimagan bir xasday oqizadi.   (S. Anorboyev, Oqsoy) 

• /2-ma’no/   Otdan ag‘darmoq. 

• /2-ma’no/   Qaqvon shahrining shohini shohi Abbos der edi.. Abbosni fildan ag‘dardi.   ("Nurali") 

• /3-ma’no/   Kosadagi sutni tog‘oraga ag‘darmoq. Ko‘mirni yerga ag‘darmoq. 

• /3-ma’no/   Qopdagi kartoshkani o‘raga ag‘darmoq. 

• /4-ma’no/   Yerni ag‘darmoq. Loyni ag‘darmoq. 

• /4-ma’no/   Xirmonda paxtani ag‘darmoq. 

• /4-ma’no/   Muyulishda yotgan oq qog‘oz Murodjonning diqqatini tortdi va olib ag‘darib ko‘rdi.   (Gazetadan) 

• /5-ma’no/   U [Yo‘lchi] dedi: ..jamiki mehnatkashlar yaktan bo‘lib chiqsa, boylarni va qonxo‘r Nikolayni ag‘darib tashlashi aniq gap.   (Oybek, Tanlangan asarlar) 

• /6-ma’no/   [Qorabuloqliklar] Yelkalarida ezib kelgan qora qashshoqlikni ag‘darib tashlash umidida shod va xurram bo‘lib boradilar.   (M. Ismoiliy, Farg‘ona tong otguncha) 

• /7-ma’no/   Salim ham butun aybni Yo‘lchiga ag‘darib, o‘zini quruqqa tortdi.   (Oybek, Tanlangan asarlar) 

• /7-ma’no/   Domla unga bo‘hton ag‘darib chiqqanini fahmlab, haqiqatni aytmasa bo‘lmasligiga jazm etdi.   (Mirmuhsin, Umid) 

astar-avrasini ag‘darmoq 
[ as-tar av-ra-si-ni ag‘-dar-moq ]   ibora 

кирил алифбосида:   астар-аврасини ағдармоқ 

استر-ابره‌سینی اغدرماق

Ma’nosi:   

ayn.   Avra-astarini ag‘darmoq.   qarang: avra-astar. 

|   айн.   Авра-астарини ағдармоқ.   қаранг: авра-астар. 

Misollar:   

yil ag‘darmoq 
[ yil ag‘-dar-moq ]   ibora 

кирил алифбосида:   йил ағдармоқ 

ییل اغدرماق

Ma’nosi:   

Muchal yil hisobidan foydalanib, tug‘ilgan yilini aniqlamoq. 

|   Мучал йил ҳисобидан фойдаланиб, туғилган йилини аниқламоқ. 

Misollar:   

ko‘ngilni ag‘darmoq 
[ ko‘n-gil-ni ag‘-dar-moq ]   ibora 

кирил алифбосида:   кўнгилни ағдармоқ 

کۉنگیلنی اغدرماق

Ma’nosi:   

Ko‘ngilni ozdirmoq. 

|   Кўнгилни оздирмоқ. 

Misollar:   

o‘ziga ag‘darmoq 
[ o‘-zi-ga ag‘-dar-moq ]   ibora 

кирил алифбосида:   ўзига ағдармоқ 

اۉزیگه اغدرماق

Ma’nosi:   

1. O‘z tomoniga o‘tkazmoq, o‘ziga tortmoq, jalb qilmoq; 

2. O‘zlashtirmoq. 

|   1. Ўз томонига ўтказмоқ, ўзига тортмоқ, жалб қилмоқ;
2. Ўзлаштирмоқ. 

Misollar:   

• /2-ma’no/   Gapiring, Abdishukur, juhudning pulini qanday qilib o‘zimizga ag‘daramiz?   (Oybek, Tanlangan asarlar) 

Manbalar: 

• Oʻzbek tilining izohli lug‘ati: 80 000 dan ortiq so‘z va so‘z birikmasi, 5-jildli, (2006–2008), _ 2021 _ Tahrir hay’ati: E. Begmatov, A. Madvaliyev, N. Mahkamov, T. Mirzayev (rahbar) N. To‘xliyev, E. Umarov, D. Xudoyberganova, A. Hojiyev, _ A. Madvaliyev tahriri ostida, _ Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi til va adabiyot instituti, "Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, _ Toshkent sh. 

• Oʻzbek tilining etimologik lug‘ati I-jild: turkiy so‘zlar, _ 2000, _ Shavkat Rahmatullayev, _ O‘zbekiston respublikasi Fan va texnika davlat qo‘mitasi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy Universiteti, "Universitet" nashriyoti, _ Toshkent sh. 

• O‘zbek tilining o‘quv imlo lug‘ati: 27000 dan ortiq so‘z (2022), _ 2023, _ A.F. Madvaliyev, Y.R. Odilov, A.K. Saidnoʻmonov, _ N.M.Mahmudov tahriri ostida, _ Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti, «Kafolat print company» nashriyoti, _ Toshkent sh. 

• O‘zbek tili sinonimlarining izohli lug‘ati, _ 2023, _ Mualliflar jamoasi: Nizomiddin Mahmudov, Durdona Lutfullayeva, Yorqinjon Odilov, Durdona Xudoyberganova, Ma’rufjon Yo‘ldoshev, Shuhrat Ko‘chimov, Dilrabo Andaniyazova, Feruza Musayeva, _ Nizomiddin MAHMUDOV tahriri ostida, _ O‘zbekiston Respublikasi  Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini ­rivojlantirish departamenti, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti, G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, _ Toshkent sh.   

•  آلتای، نورالله، اۉزبېک تیلی سۉزلیگی، جهانی همکارلیکلر اداره سی، مالیزیا، ١٣٨٦ هـ.      
  Oltoy, Nurulloh. Oʻzbek tili soʻzligi. Malayziya: Jahoniy Hamkorliklar Idorasi, 1386 h. [2007/2008 m.]   (Āltāy, Nūrullāh. Ūzbēk tīlī sūzlīgī. 

Havolalar: 

Девон : Mahmud Koshg‘ariy, Devonu lug‘otit turk. I  - III tomlar. Indeks, Toshkent: 1960-1967. 

ДТС     : Древнетюркский словарь. Лгр.: 1969. 

ИРАТЯ : Историческое развитие лексики тюркских языков. М.: 1962. 

ИСГТЯ : Исследования по сравнительной грамматике тюркских языков. IV. Лексика. М.: 1961. 

КРС      : Юдахин К. К. Киргизско-русский словарь. М.: 1965. 

ПДП      : Малов С. Е. Памятники древнетюркской письменности. M. - Агр.: 1951. 

РКС       : Русско-казахский словарь. М.: 1954. 

ССТТН  : Будагов Л. З. Сравнительный словарь турецко-татарских наречий. I - II томлар. Санктпетербург: 1969- 1971. 

ТРС       : Магазаник Д.А. Турецко-русский словарь. М.: 1945. 

ЭСТЯ    : Севортян Э. В. Этимологический словарь тюркских языков. I - IV томлар. М.: 1974-1989. 

ЎТИЛ     : O‘zbek tilining izohli lug‘ati. I - II tomlar. M.: 1981. 

ЎХШЛ    : O‘zbek xalq shevalari lug‘ati. Toshkent: 1971.